Burun kanaması (epistaksis) anında yapmanız gereken ilk ve en önemli hamle şudur: Başınızı asla geriye atmayın. Kanın genze, mideye veya solunum yoluna gitmesini engellemek için başınızı hafifçe öne eğin ve burnunuzun yumuşak uç kısmını (burun kanatlarını) başparmak ve işaret parmağınızla 10 dakika boyunca kesintisiz sıkın.

Toplumda çok sık karşılaşılan burun kanamalarında, panikle yapılan yanlış müdahaleler durumu daha da karmaşık hale getirebilir. KBB uzmanı olarak klinik pratiğimde en sık karşılaştığım hatalardan biri, hastanın kanı durdurmak için başını geriye atıp ensesine su vurmasıdır. Baş geriye atıldığında kanama durmaz, sadece yön değiştirerek mideye iner; bu da bulantı ve kanlı kusmaya yol açar.

Adım Adım Doğru İlk Yardım Uygulaması

1. Sakin Kalın ve Oturun: Panik yapmak tansiyonu yükseltir ve kanamayı artırır. Ayakta durmak yerine dik bir pozisyonda oturun.

2. Başınızı Öne Eğin: Çenenizi göğsünüze doğru hafifçe yaklaştırın. Böylece kanın genzinize akmasını engellersiniz.

3. Doğru Noktaya Baskı Yapın: Burnun kemik kısmını değil, alt kısımdaki yumuşak burun kanatlarını her iki taraftan mandal sıkar gibi tutun. Bu baskıyı saatinize bakarak hiç bırakmadan 10-15 dakika sürdürün. "Durdu mu?" diye ikide bir kontrol etmek pıhtı oluşumunu bozar.

4. Soğuk Uygulama Yapın: Burun köküne, yanaklara ve enseye buz veya soğuk kompres uygulamak damarların büzüşmesine (vazokonstriksiyon) yardımcı olarak kanamayı yavaşlatır. Buzu doğrudan cilde temas ettirmeyin, bir beze sarın.

5. Ağzınızdan Nefes Alın ve Tükürün: Ağzınıza gelen kanı yutmayın, yavaşça bir peçeteye veya lavaboya tükürün.

Kanama Durduktan Sonra Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kanama durduktan sonra oluşan pıhtı, hasarlı damarın iyileşmesini sağlar. Bu nedenle ilk 24 saat içinde:

• Burnunuzu sümkürmeyin.

• Ağır egzersizden ve ağırlık kaldırmaktan kaçının.

• Çok sıcak suyla banyo yapmayın.

• Sıcak yiyecek ve içecekler tüketmeyin.

Ne Zaman Acil Olarak KBB Uzmanına Başvurmalısınız?

Burun kanamalarının büyük bir kısmı kılcal damar çatlamalarından kaynaklansa da bazı durumlarda altında yatan daha ciddi problemler veya müdahale gerektiren arteriyel kanamalar olabilir. Aşağıdaki durumlarda mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurun:

• Baskı uygulamasına rağmen kanama 20 dakikadan uzun süredir durmuyorsa.

• Kanama şiddetliyse ve çok miktarda kan kaybettiğinizi hissediyorsanız.

• Kanama bir travma, düşme veya yüze alınan şiddetli bir darbe (örneğin trafik kazası, spor yaralanması) sonucu başladıysa.

• Tansiyonunuz yüksekse (Hipertansiyon).

• Kan sulandırıcı ilaçlar kullanıyorsanız veya kanama pıhtılaşma bozukluğunuz varsa.

• Burun kanamaları sık sık tekrarlıyorsa.

Basit gibi görünen tekrarlayan kanamalar, burun içi kitlelerin, kontrolsüz hipertansiyonun veya kan hastalıklarının habercisi olabilir. Bu tür durumlarda KBB uzmanı tarafından yapılacak detaylı bir endoskopik muayene ve gerekli durumlarda radyofrekans veya elektrokoter ile damar yakma işlemi (koterizasyon) kalıcı çözüm sağlayacaktır.